New Life Psikoloji
Özel Sektörde Çalışan Psikologlarda Mesleki Tükenmişlik | New Life Psikoloji
Psikoloji Kulübü Üyeliği

Özel Sektörde Çalışan Psikologlarda Mesleki Tükenmişlik

Günümüz toplumlarındaki meslekler tarafından toplumun sağlık, eğitim, güvenlik ve daha birçok ihtiyacı giderilmektedir. Bu ihtiyaçlara binaen çeşitli hizmet alanlarına rağbet artmıştır (doktor, öğretmen, polis, hemşire, psikolog gibi) (Pines ve Aronson, 1988; Akt. Tümkaya, 1997). Bu meslek dalları ise insanlarla birebir iletişimi ve müdahaleyi gerektirdiği için daha yoğun stres yaşamaktadırlar (Cemaloğlu ve Şahin, 2007).

Ülkemizde tükenmişlik ile ilgili yapılan ların birçoğu sağlık alanlarını, öğretmenleri ve akademisyenleri kapsamaktadır (Topaloğlu, Koç ve Yavuz 2007).

Tükenmişlik bir anda ortaya çıkmaz. Ortaya çıkması için gerekli koşulların hazır olması gerekmektedir. Gün içerisinde yaşanan ani değişiklikler tükenmişliğe kapı açar. Tükenmişlik öncesinde ise kişiyi etkileyebilecek bir olayın varlığından söz etmek mümkündür. Çevrenin baskısı, yakın bir kişinin hastalığı ya da vefatı, mobbing gibi strese neden olan durumlar, tükenmişliğe yol açabilir. Çok nadir de olsa herhangi bir strese neden olan olayla karşılaşılmadan da tükenmişlik görülebilir (Ergene, 2010).

Sanayinin gelişimi ile çalışma ortamlarının gitgide değiştiği görülmektedir. Toplum içinde bir statü elde edebilmek ve ekonomik güç kazanmanın yanı sıra iş yerindeki baskının artması, fiziksel ve psikolojik sağlığı tehdit edecek ortamların oluşması, bireylerin daha zor şartlar altında çalışmasına sebep olmaktadır. Bütün bu sebepler ve kişiler arası ilişkilerin bozulması ve enerjinin azalması gibi sebepler de eklenince, idealler kaybolmaya başlar ve tükenmişlik baş gösterir (Oğuzberk ve Aydın, 2008).

Bilim adamları iyi olmanın yapısını anlamaya çalışmış, iyi olma halinin açıklamasını yapmaya çalışmışlardır. Sağlık kavramının tanımı içerisinde bulunan iyi oluş, öznel ve psikolojik iyi oluş ve yaşam kalitesi ve duygulara verilen tepkileri içinde barındırmaktadır. Bu kavramların tamamı iyi oluşu sağlayan koşullarla ilgilidir (Özen, 2010).

Yaşam kalitesi, tanımı itibariyle zor bir kavramdır. Çünkü devamlı değişim ve gelişim göstermekte, yaşam kalitesinin bireyler arasında tarifi değişebilmektedir. Ayrıca çeşitli faktörlerden de etkilenebilmektedir. Yaşam Kalitesi, algılanan durum ve karşılanan doyum şeklinde tarif edilmiştir. Bu sebeple birçok araştırmacı, yaşam kalitesini çok boyutlu bir kavram olarak nitelendirmiştir (Aras, 2013).

Huzurevlerinde çalışan psikologlar, 60 yaş üstündeki bireylere hizmet vermektedir ve yaşlıların ruh sağlığı ile ilgili incelemeler yapmaktadır. Ruh sağlığı ile ilgili olarak tespit edilen sorunların çözümü için gerekli adımlar psikologlar tarafından atılır. Ayrıca uyum problemi yaşayan yaşlılara yönelik olarak da ilgi alanlarına yönelik çeşitli aktivitelere yönlendirmek ve kurum içerisinde hizmet içi eğitimler düzenlemekle görevlidirler. Rehabilitasyon merkezlerinde çalışan psikologlar ise 17 yaş altındaki kişilere hizmet vermektedir. Özel eğitime ihtiyacı olan çocuklara yönelik olarak bireyselleştirilmiş eğitim planının hazırlanmasında, uygulanmasında ve değerlendirmesinde aktif olarak görev alırlar. Kişilere gerekli psikolojik desteği sağlamak, okul ve veli ile iş birliği yapıp öğrencinin var olan eğitim performansını akranları ile aynı seviyeye getirmeye yardımcı olurlar. Huzurevinde daha çok sürekli bakıma ve ilgiye ihtiyacı olan yaşlılara hizmet verilirken, rehabilitasyon merkezlerinde 17 yaş altındaki kişilere hizmet verilmektedir. Huzurevinde çalışan psikologların, hafta içi ya da hafta sonu nöbet tutması beklenebilecekken, rehabilitasyon merkezlerinde çalışan psikologların nöbet tutmasını gerektiren bir çalışma programı yoktur. Huzurevinde çalışan psikologlar, yaşlıların kurum içerisinde yaşadığı disiplin olaylarında, kurulan komisyonda görev alırlar. Rehabilitasyon merkezlerinde ise yaşanan problemler, aile üyeleri ve öğretmenlerden destek alınarak, çözüme ulaştırılmaya çalışılmaktadır. Huzurevinde kurum bazında çalışan psikologların tek kişi olmasından dolayı iş miktarlarının fazla olması, psikologlardan beklenen görevlerin, rehabilitasyon merkezlerinde çalışan psikologlara göre farklı olması (huzurevinde psikolojik danışmanlık hizmeti verilirken, rehabilitasyon merkezlerinde eğitim hizmeti verilmektedir) ve çalışma düzeninin mesleki tükenmişliğe yol açabileceği düşünülmektedir. Ayrıca huzurevlerinde, rehabilitasyon merkezlerinde olduğu gibi hizmet alan kişilerin aile desteklerinin yeterli olmaması da, psikologların verdikleri hizmeti sekteye uğratabilir, bu durumda psikologların tükenmişliği olumsuz etkilenebilir.

Bireylerin iş ortamında karşılaştıkları kişilerle geçirilen zamanın uzun olması, sürekli aynı kişilerle iletişim kurulması, çok sayıdaki kişiye hizmet verilmesi ve bu kişilerin çeşitli sorunlarının olması tükenmişlik düzeyini artırmaktadır (Cemaloğlu ve Şahin, 2007). Akça (2008)’da aynı kişilere sürekli hizmet verilmesinin tükenmişliğe sebep olabileceğini belirtmiştir. Yapılan araştırmada huzurevinde çalışan psikologların, sürekli aynı kişilere psikolojik danışmanlık hizmeti vermesi, rehabilitasyon merkezlerinde çalışan psikologlara kıyasla çalışma şartlarının daha zor olması, huzurevinde çalışan psikologların tükenmişlik düzeylerinin fazla olacağını düşündürmüştür. Mesleki tükenmişlik ile yaşam kalitesi ve psikolojik iyi oluş kavramları birbirinden bağımsız düşünülemeyecek kavramlardır. Tükenmişlik yaşayan bireylerin, yaptığı işten verim alamaması, işe gitmek istememesi ya da geç gitmesi, iş yerinde normalde yapabileceği işleri zorlanarak yapmaya başlaması, bedeninde çeşitli ağrılar hissetmesi, benlik algısının olumsuz olması; yaşam kalitesinin düşmesine sebep olabilir. Yaşam kalitesinin düşmesi ise iyi oluş düzeylerinde azalmaya sebep olabilir (Günüşen ve Üstün, 2010; Yıldırım ve Hacıhasanoğlu 2011). Psikolojik iyi oluş, bireylerin yaşam kalitesini seviyelerini arttıran bir olgu olarak görülmektedir (Ho Cheung, ve Cheung, 2010).

Son zamanlarda literatürde kendisine sıkça yer bulan mesleki tükenmişlik kavramı, meslek örgütleri arasında oldukça önemli bir yere sahiptir. Yaşam koşullarının zorluğu, ekonomik gelirin istenilen düzeyde olmaması ve mobbingin artış göstermesi bu kavram üzerinde daha yoğun bir şekilde durmayı gerektirmektedir. Mesleki tükenmişlik, aynı zamanda bireylerin ruhsal durumlarını etkilemekte ve yaşam kalitelerini düşürebilmektedir. Bireylerin iş ortamında karşılaştıkları kişilerle geçirilen zamanın uzun olması, sürekli aynı kişilerle iletişim kurulması, çok sayıdaki kişiye hizmet verilmesi ve bu kişilerin çeşitli sorunlarının olması tükenmişlik düzeyini artırmaktadır (Cemaloğlu ve Şahin, 2007). Beklentiler ve çalışılan iş yerinin koşulları da tükenmişlik üzerinde etkili olmaktadır. Tecrübesiz ve genç çalışanların, idealleri daha yüksek olduğundan, karşılaştıkları zorluklar karşısında yıpranmaları daha kolay olabilmektedir. Bu durumda özel hayatına yansımakta ve hayatlarındaki insanlara hayır diyememekte, ilişkileri düzensizleşmekte ve hayal kırıklıkları artmaktadır (Arı ve Bal, 2008).

Mesleki tükenmişlik, çeşitli sebeplere bağlı olarak var olan bir tükenme durumudur. Bu sebeplerin başında ise iş yerindeki başarısızlık, isteklerin karşılık bulaması, enerji kaybının olması ve yıpranma gelmektedir (Freudenberger, 1974; Akt. Çolakoğlu, 2014).

Uzm. Klinik Psk./Psikoterapist

      Elif ÇELEBİ

PSİKOTERAPİ ALMAK NEDEN GEREKLİDİR?

PSİKOTERAPİ ALMAK NEDEN GEREKLİDİR?

Psikoterapide, ruhsal sağlığını tehdit eden semptomlar giderilir; öfke, korku, kaygı, yas, kayıp, acı gibi olumsuz duygular artık baş edilebilir ve…

TEK ÖLDÜRÜCÜ PSİKOLOJİK HASTALIK ANOREKSİYA NERVOZADIR

TEK ÖLDÜRÜCÜ PSİKOLOJİK HASTALIK ANOREKSİYA NERVOZADIR

Anoreksiya nervoza, duygusal nedenli yani psikolojik kaynaklı yeme bozukluğu türüdür. Anoreksiya nervoza olan birey, normal vücut ağırlığını kullanmayı reddeder. Yaşı…

ONLİNE TERAPİ NEDİR?

ONLİNE TERAPİ NEDİR?

Online terapi, internet üzerinden zihinsel sağlık danışmanlığı verilmesidir. İnsanlar bunu e-terapi, mesafe terapisi, internet terapisi ve web terapisi olarak da…

EKONOMİK SIKINTILAR DEPRESYONA YOL AÇAR MI?

EKONOMİK SIKINTILAR DEPRESYONA YOL AÇAR MI?

araştırmaların gösterdiği üzere, teknolojinin gelişmesi, tüketimin artması, ihtiyaçların çeşitlenmesi ile bireyler ekonomik anlamda kaygılanabilirler. Bu durumun uzun süre devam etmesi…

CİNSEL PROBLEMLERİN SEBEPLERİ NELERDİR?

CİNSEL PROBLEMLERİN SEBEPLERİ NELERDİR?

Cinsel sorunlar fiziksel veya psikolojik bir sorunun sonucu olabilir. Hem erkekler hem de kadınlar cinsel sorunlardan etkilenirler. Cinsel sorunlar her…

PANİK ATAK NEDİR? NASIL GEÇER?

PANİK ATAK NEDİR? NASIL GEÇER?

Panik atağını ağır otonomik bunaltı olarak tanımlayabiliriz. Ruhsal olan ve olmayan birçok bozukluk ve/veya hastalıkta görülebilir, fakat en çok karşılaşılan…

OKUL FOBİSİ (KORKUSU)

OKUL FOBİSİ (KORKUSU)

Bazı çocuklar okula başlamadan önce çok istekli olsalar da okul zamanı geldiğinde bu istekleri kalmaz;okulda ilk gün korkusu yaşar ve…

ÇOCUKLARA SINIR KOYMA

ÇOCUKLARA SINIR KOYMA

Sınır koyma, anne babaların çocuklarına istenen davranışlarla ilgili genel kuralları ve beklentilerini öğretmek için kullandıkları bir yoldur. Bütün anne babalar…

ÇOCUK GELİŞİMİNDE OYUN VE OYUNCAĞIN ÖNEMİ

ÇOCUK GELİŞİMİNDE OYUN VE OYUNCAĞIN ÖNEMİ

Çocuklar oyun ile günlük yaşamında deneyimlediği ve öğrendiği her şeyi yansıtmaktadır. Oyun ile deneyimlenen yaşantıların pekişmesi ve öğrenmenin daha hızlı…

ÇOCUKLARDA KARDEŞ KISKANÇLIĞI

ÇOCUKLARDA KARDEŞ KISKANÇLIĞI

Bu duygu ile ilk olarak karşılaşma sürecimiz 2-5 yaşları arasında yeni bir kardeşin varlığı ile deneyimlenen duygu ile oluşmaktadır. Bu…

ALT ISLATMA (ENURESiS)

ALT ISLATMA (ENURESiS)

Çocuklardaki davranış problemlerinden en sık rastlananı olan “alt ıslatma (enuresis)” ; çocuğun idrar kontrolünü kazandığı süreçten sonra altını ıslatmaya devam…

Psikolog Seçerken Dikkat Edilmesi Gerekenler

Psikolog Seçerken Dikkat Edilmesi Gerekenler

Bazı psikolojik rahatsızlar ilaç tedavisinin yanında mutlaka uzman klinik psikologlardan psikoterapi hizmeti alınmasını gerektirmektedir. Psikolojik hizmet alırken dikkat edilmesi gereken…

NARSİSİSTİK OLMAK

NARSİSİSTİK OLMAK

Narsisizm, kişinin kendisini özel görmesi sonucu ortaya çıkan bir tür kişilik bozukluğudur. Toplum içerisinde zirvede gösterilmek, övgüyle bahsedilmek onlar için…

MUTLULUK NEREDE?

MUTLULUK NEREDE?

Mutlu olmak için ilk yapmamız gereken, başkalarından beklentilerimizi bir kenara bırakmak ve bu duygu durumundan kurtulmaktır. Çünkü onlar mutluluğumuzu bizim…

Evlilik Mutluluğu Öldürmez

Evlilik Mutluluğu Öldürmez

Mutluluk, eşlerin birbirine karşılıklı saygısıyla var olabilir. Evliliğinizi eşinizle karşılıklı bir mücadele ortamına dönüştürmeyin. ’Ben’ yerine ’biz’ düşüncesini yerleştirin. Mutluluğunuz…

Obsesif Kompulsif Bozukluk Nedir ? (OKB)

Obsesif Kompulsif Bozukluk Nedir ? (OKB)

Obsesif kompulsif bozukluk (OKB), DSM-IV-TR(Amerikan Psikiyatri Birliği: Psikiyatride Hastalıkların Tanımlanması Ve Sınıflandırılması El Kitabı, Yeniden Gözden Geçirilmiş Dördüncü Baskı)’deAnksiyete Bozuklukları…

İştahsız Çocuklara Yemek Yedirmenin Püf Noktaları

İştahsız Çocuklara Yemek Yedirmenin Püf Noktaları

​Pek çok anne, çocuğunun gerektiği gibi beslenemediğini düşünür. Bunların bir kısmı, sadece kuruntudan ibaret olmakla birlikte; bir kısmının da gerçeklik…

İyi Evlilik - Kötü Evlilik (!)

İyi Evlilik - Kötü Evlilik (!)

Evlilik insan yaşamının kalitesine dair bir barometre gibidir. Yaşamınızın kalitesi evliliğinize bakarak anlaşılabilir. Ve bu paralelde iyi bir evlilik kişinin…

Refleksoloji ve Sağlıklı Yaşam

Refleksoloji ve Sağlıklı Yaşam

Refleksoloji; ayaklar vücudun aynası olduğu öğretisine dayanan, yaklaşık 12000 yıllık bir tarihe dayanmaktadır, insanlığın ortak mirası olarak günümüze kadar gelen,…

Aşk ve Eş Seçimi

Aşk ve Eş Seçimi

Aşık olmak ingilizceden çevirdiğimizde ‘aşka düşmek’ olarak çevrilebilir. Bakıldığında doğrudur da, düşmek pasif bir eylemdir ve aşk kaçınılmaz olana teslim…

Velilere...

Velilere...

2012-2013 eğitim-öğretim yılının 1.dönemini tamamlamış bulunmaktayız. Birinci dönem karnesi çocuğun başarını temsil eden bir sonuç değil; sizlere ve çocuğunuza geriye…

Öğrencilere...

Öğrencilere...

2012-2013 EĞİTİM-ÖĞRETİM yılının 1.dönemini tamamlamış bulunmaktayız. Girdiğiniz tatil sürecinde kendinizi tarafsız bir şekilde değerlendirmenizi öneriyoruz. Sizlere bu değerlendirmeyi yapabilmeniz için…

Çocukça Şeyler 2

Çocukça Şeyler 2

İlk yazımda bireyin psiko-sosyal gelişim sürecini Erik Erikson’un kuramı temelinde özetleyerek; yaşamın ilk altı yılında kazanılan temel güven, özerklik ve…

Çocukça Şeyler 1

Çocukça Şeyler 1

Anne - babalara yönelik olarak verdiğim seminerlerde sıklıkla katılımcılardan kendilerini son bir ay içerisinde üzen, öfkelendiren ya da sıkıntıda hissettiren…

Evde Hangi Dili Konuştuğunuz Çocuğunuzun Başarısını Etkiler!

Evde Hangi Dili Konuştuğunuz Çocuğunuzun Başarısını Etkiler!

Geçtiğimiz ay Lütfi Kırdar 'da düzenlenen Anne-Çocuk fuarına katıldım bir dostumuzun standında. Benim için çok heyecan verici bir katılımdı zira…

Yeni Evlilerin Yaptığı 6 Hata

Yeni Evlilerin Yaptığı 6 Hata

​Evliliğin ilk zamanları ve balayı geçtikten sonra sorunlar çıkmaya başlıyor. İşte para, arkadaşlar, programlar konusunda çiftlerin düşmemeleri gereken hatalar...

Öfke Gelince Akıl Gider

Öfke Gelince Akıl Gider

"Öfke ile beraber akıl da uçar gider" demiş E. Lessing. Öfkenizi ister dışa dönük yaşayın, isterseniz içinize atın sonuçta ya…

Zamanda ki Mutluluk

Zamanda ki Mutluluk

İnsanları şöyle bir gözlemlediğimde, ya da bana gelen danışanlarımın paylaşımlar sırasında aktardıklarından çıkardığım sonuç şu ki; biz insanlar zamanımızı nasıl…

Fobiler

Fobiler

Fobik bozuklukların temel özelliği, kaygı bozukluklarında serbest olan kaygının bir duruma veya kişiye bağlanmasıdır.

Stres ve Stresin Psikolojik Yönü

Stres ve Stresin Psikolojik Yönü

Stres, organizmanın bedensel ve ruhsal sınırlarının tehdit edilmesi ve zorlanmasıyla ortaya çıkan bir gerginlik durumudur. Tehlike ile karşılaşınca canlı kendini…

Anaokulu - Altın Çağ - Eğitiminin Önemi

Anaokulu - Altın Çağ - Eğitiminin Önemi

Çocukların öğrenme gereksinimlerini karşılarken en önemli husus çocuğun kendisidir. Çocuğa öğretilecek hiçbir şey çocuğun kendisinden önemli olamaz. Çocuğun öncelikle duygusal…

Kış Aylarına Yönelik Beslenme Önerileri

Kış Aylarına Yönelik Beslenme Önerileri

Yaşamın her döneminde yeterli ve dengeli beslenme sağlığın korunması için esastır. Bu nedenle, dört besin grubunda bulunan çeşitli besinler en…

Çocuk ve Gençlerde Alt Islatma (Enürezis)

Çocuk ve Gençlerde Alt Islatma (Enürezis)

Alt ıslatma (enürezis) istemsiz ve uygunsuz idrar kaçırma olarak tanımlanır. Gece olduğunda “nokturnal enürezis”, gündüz olduğnda “dı̇ürnal enüresı̇z” adını alır.…

Özel Öğrenme Güçlüğü

Özel Öğrenme Güçlüğü

Çocukta bu belirtilerden bir tanesi olabileceği gibi, iki tanesi veya üç tanesi de olabiliyor. Çocuk okuyamıyor ancak yazıyor, yazıyor ancak…

İnsanın Belirsizliği ve İnsan Olma Sorunu

İnsanın Belirsizliği ve İnsan Olma Sorunu

İnsan; tarih boyunca hakkında yargılamalar ve tanımlamalar yapılan, tüm felsefi akımlar, ideolojiler ve hatta sanat anlayışları tarafından bir kalıba sokulmaya…

Doğumdan Ölüme Değişmeyen İhtiyaçlarımız

Doğumdan Ölüme Değişmeyen İhtiyaçlarımız

Amerikalı Psikoterapist Richard Earskine, bir grup psikoterapist ile birlikte danışanların terapide en çok dile getirdikleri ihtiyaçları incelediklerini ve bu ihtiyaçları…

Refleksoloji ve Uygulandığı Alanlar

Refleksoloji ve Uygulandığı Alanlar

Refleksoloji; ayaklar vücudun aynası olduğu öğretisine dayanan, yaklaşık 12000 yıllık bir tarihe dayanmaktadır, insanlığın ortak mirası olarak günümüze kadar gelen,…

Çocuğumuz İlkokula Hazır mı? Nasıl Anlarız?

Çocuğumuz İlkokula Hazır mı? Nasıl Anlarız?

​2011-2012 eğitim öğretim yılı içinde ilk kez ülkemizde uygulanan 4+4+4 sistemi, 66 ayı dolduran çocukların birinci sınıf olmasını zorunlu kıldı.…

Öfke Kontrol Sorunu

Öfke Kontrol Sorunu

Öfke normal ve sağlıklı bir duygudur ve her insan öfke duygusunu yaşar. Öfke kontrolden çıkıp da yıkıcı hale dönüşmediği sürece…

Takıntılar/Obsesyonlar

Takıntılar/Obsesyonlar

Obsesif kompulsif bozukluk(OKB) DSM-IV-TR(Amerikan Psikiyatri Birliği: Psikiyatride Hastalıkların Tanımlanması Yeniden Gözden Geçirilmiş Dördüncü Baskı)’de Anksiyete Bozuklukları başlığı altında ele alınan…

Narsisistik Kişilik Yapısı

Narsisistik Kişilik Yapısı

Başlıca özelliği ergenlik ve ergenlik sonrasında başlar, değişik durumlarda ortaya çıkar. Üstünlük duygusu beğenilme gereksinimi ve empati (Başkalarının isteklerini, duygularını,…

Sertleşememe - Erektil İşlev Bozukluğu

Sertleşememe - Erektil İşlev Bozukluğu

Erkekte sertleşememe sorunu, sürekli olarak veya yineleyici bir biçimde, yeterli sertleşme sağlayamama veya cinsel ilişki bitene kadar sertleşmeyi sürdürememe durumuna…

Whatsapp Danışma